Genormaliseerd geweld | Hoe we geweld normaal zijn gaan vinden -

Hoe we geweld normaal zijn gaan vinden.

Geweld is elk handelen of nalaten waarbij de grenzen, integriteit of veiligheid van een ander structureel worden aangetast.

Het gaat om gedrag waarbij macht wordt ingezet, schade ontstaat of wordt vergroot, iemand wordt beperkt in vrijheid, waardigheid en autonomie.

Geweld uit zich op verschillende niveaus: lichamelijk, emotioneel, psychologisch, relationeel en sociaal.

Geweld herkennen.

Geweld hoeft niet zichtbaar te zijn en hoeft niet intentioneel te zijn om schade te veroorzaken. Herhaling en normalisering spelen een belangrijke rol.

Vaak ontstaat geweld geleidelijk binnen relaties, families, groepen en andere systemen zoals professionele organisaties.

Wat regelmatig klein begint, kan zich vlug verdiepen en uitbreiden naar een meer agressieve vorm van geweld.

Veel vormen van geweld worden pas herkend wanneer zij escaleren.

Milde vormen worden vaak gezien als gedoe, conflict of lastig gedrag. Terwijl juist deze vroege geweldsvormen de voedingsbodem zijn voor verdere grensoverschrijding.

Eerder schreef ik over genormaliseerde grensoverschrijding. Deze mildste vorm van geweld is geïntegreerd in onze maatschappij en in de talloze culturen die onze wereld telt.

Lees meer over:

Normalisatie ontstaat door herhaling en context.

Normalisatie ontstaat zelden doordat één gebeurtenis extreem is. Veel vaker verschuiven grenzen stap voor stap.

Wat gisteren nog vreemd voelde, kan morgen als normaal worden ervaren wanneer hetzelfde gedrag zich blijft herhalen en niemand ingrijpt.

Zo past ons referentiekader zich langzaam aan. Ook de context bepaalt hoe gedrag wordt beoordeeld.

Binnen gezinnen, relaties, organisaties of vriendengroepen ontstaan eigen normen.

Wanneer grensoverschrijdend gedrag wordt gebagatelliseerd, beloond of genegeerd, wordt het steeds moeilijker om nog te voelen dat er iets niet klopt. Het systeem blijft zich aanpassen aan wat zich blijft herhalen.

Het herkennen van genormaliseerd geweld vraagt vaak om afstand en reflectie.

Pas wanneer iemand een andere ervaring opdoet, erkenning krijgt of woorden vindt voor wat er is gebeurd, ontstaat er ruimte om de eigen situatie opnieuw te bekijken.

Wat lange tijd als normaal voelde, kan alsnog herkend worden als een patroon waarin veiligheid, gelijkwaardigheid of autonomie structureel onder druk hebben gestaan.

Psychologisch en emotioneel geweld.

Psychologisch en emotioneel geweld begint vaak heel subtiel.

Het kan gaan om voortdurend bekritiseren, kleineren, schuldgevoel oproepen, manipuleren, gaslighting, dreigen of iemand structureel laten twijfelen aan zijn of haar eigen waarneming.

Juist omdat deze vormen vaak zonder zichtbaar letsel plaatsvinden, worden ze regelmatig onderschat.

De gevolgen zijn echter diepgaand. Wanneer iemand langdurig wordt blootgesteld aan dit gedrag, raakt het vertrouwen in jezelf langzaam beschadigd.

Grenzen worden minder duidelijk, eigen behoeften verdwijnen naar de achtergrond en afhankelijkheid kan toenemen.

Hierdoor wordt het steeds moeilijker om het geweld als geweld te herkennen.

Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar afzonderlijke gebeurtenissen, maar ook naar het patroon wat ontstaat.

Wanneer iemand zich structureel onveilig voelt, zichzelf steeds kleiner maakt of voortdurend rekening houdt met de reactie van de ander, is het zinvol om stil te staan bij de onderliggende dynamiek.

Niet elk conflict is geweld, maar geweld begint vaak lang voordat het als zodanig wordt herkend.

De rol van macht en ongelijkheid.

Geweld ontstaat niet alleen door keuzes van individuen, maar ook binnen de systemen waarvan we deel uitmaken.

In relaties, gezinnen, organisaties en de samenleving bestaan verschillen in macht, afhankelijkheid en positie.

Hoe groter de verschillen zijn, hoe moeilijker het kan zijn om grenzen aan te geven en hoe groter de kans dat grensoverschrijdend gedrag wordt gebagatelliseerd of genormaliseerd.

Dat zien we terug in uiteenlopende maatschappelijke thema’s.

Denk aan genderongelijkheid, ongelijke beloning voor gelijkwaardig werk, discriminatie, sociale uitsluiting of hiërarchische werkculturen waarin kritiek geven niet vanzelfsprekend is.

Wanneer ongelijkheid als normaal wordt beschouwd, ontstaat gemakkelijker ruimte voor gedrag dat de veiligheid, waardigheid of autonomie van anderen aantast.

Dit betekent niet dat hiërarchie of verschillen in verantwoordelijkheden op zichzelf verkeerd zijn. In veel situaties is dat juist noodzakelijk.

Het wordt problematisch wanneer macht niet meer gepaard gaat met verantwoordelijkheid, openheid en wederzijds respect.

Het is belangrijk om niet alleen naar de individuele gebeurtenissen te kijken, maar ook naar de context waarin gedrag ontstaat, wordt herhaald en uiteindelijk als normaal wordt gezien.